انواع گزارش های آماری بسکتبال در استاندارد فیبا
در بسکتبال ثبت آمار از اهمیت بالایی برخوردار است اما تا زمانی که شاخص های ثبت شده دسته بندی نشوند و در قالب گزارش ارائه نشود عملا بی فایده است. از همین رو در این مطلب قصد داریم تا گزارش های آمار بسکتبال که استاندارد فیبا هستند و خروجی آن از برنامه FIBA Live Stats گرفته می شود را به شما معرفی کنیم.
آنچه در این مطلب می خوانید
برنامه FIBA Live Stats که برنامه رسمی فیبا (فدراسیون جهانی بسکتبال) جهت ثبت آمار بسکتبال است 12 خروجی مربوط به گزارش دارد. این گزارش ها را یک به یک می توان از بخش منو (بالای صفحه هر بازی) در بخش Report خروجی گرفت.
نکته مهم در رابطه با گزارش های فیبا این است که گزارش های آماری که برنامه FLS ارائه می دهد بسیار متنوع تر از لینک آمار بازی است. در لینک آنلاین آمار صرفا Box Score، Play-by-Play، Shot chart و Scoring Development قابل مشاهده است. همچنین موارد دیگری مانند جدول مسابقات لیگ، برترین های هر تیم در چند شاخص آماری مانند امتیاز، ریباند، اسیست و … در کنار گزارش عملکرد شوت هر یک از تیم ها در مناطق مختلف در بخش Preview به مخاطبین ارائه می شود.
در برنامه گزارش ها یا همان Reports به شکل کامل تر و جامع تر ارائه می شود که می تواند برای تحلیل گران، مربیان، بازیکنان و از همه مهمتر آنالیزورها کاربردی باشد و از طریق آن بتوانند نتیجه بهتری در فرایند آنالیز و بررسی خود داشته باشند.
در نظر داشته باشید برای این مطلب از گزارش های بازی دو تیم مهگل البرز و شهرداری گرگان به میزبانی سالن بسکتبال نشاط کرج توسط شهریار مقدمی (اپراتور) و مهدیس ملکی (کالر) بصورت رسمی ثبت شده استفاده شده است. شما می توانید از طریق کلیک بر روی این اینجا بصورت آنلاین آمار بازی را بر روی سایت FIBA Live Stats مشاهده نمایید.
در ادامه به هر 12 گزارش آماری بسکتبال که می توان از FIBA Live Stats خروجی گرفت براساس ترتیب خود منوی برنامه پرداخته می شود.
توصیه: برای مشاهده بهتر عکس ها بر روی آن کلیک کنید.
باکس اسکور (Box Score) شناخته شده ترین گزارش و ریپورت آمار بسکتبال است. گزارشی که بسیاری آن را در ایران با عنوان “برگه آمار” می شناسند و تنها گزارشی است که در تمامی مسابقات بعد از پایان هر کوارتر به صورت پرینت شده در اختیار تیم ها و در صورت لزوم، ناظر مسابقه و همچنین رسانه ها قرار می گیرد.
اکثر شاخص های شناخته شده آمار در این گزارش وجود دارد. همانطور که در تصویر مشاهده می کنید از ثبت شدن تمام اقدام ها (دو امتیازی، سه امتیازی و پرتاب آزاد) گرفته تا ریباندها، اسیست ها یا همان پاس های منجر به گل، ترن اور ها و استیل ها و همچنین بلاک شات ها و خطاها. همچنین دو شاخص Plus minus و افیشنسی نیز در این گزارش آماده است.
در Box Score این شاخص ها هم از نظر انفرادی و هم از نظر مجموع تیمی قابل مشاهده هستند. در کنار این موارد، به غیر از اطلاعات بازی (مانند نتیجه کوارتر به کوارتر، داوران، تاریخ و زمان و محل بازی و …) در باکس اسکور می توانید شاهد شاخص های تیمی باشید. از Points from Turnover گرفته تا Fastbreak Points و Bench Points. در گذشته این بخش در باکس اسکور فیبا شامل 8 شاخص بود که در دو سال گذشته آپدیت شد و با اضافه شدن دو شاخص جدید به 10 رسید.
شما می توانید جزئیات این گزارش را از طریق مطلب “شاخصها در Box score آمار بسکتبال” در سایت Shahriyarbc مشاهده کنید.
همچنین در برنامه FIBA Live stats این ویژگی وجود دارد که گزارش Box Score براساس زمان خروجی گرفته شود. در تصویر زیر می توانید این ویژگی ها را مشاهده نمایید که از تقسیم بندی براساس هر نیمه و هر کوارتر گرفته تا حتی مشخص کردن ابتدا و انتهای آن براساس زمان دقیق، صورت می گیرد.
همچنین فیبا (FIBA) دارای 4 نوع باکس اسکور متفاوت است که هنگام خروجی گزینه های متفاوتی را در انتهای آن به شما می دهد تا بتوانید با تیک زدن آن، در گزارش خود آن ستون را داشته باشید و با عدم تیک زدن آن، بدون شاخص مدنظر خروجی خود را بگیرید. در بخش Print setting در زیر مجموعه Default Box Score Report در ابتدا، حین و انتهای بازی (و به طور کلی در هر لحظه ای) این امکان را دارید تا نوع باکس اسکور خروجی را در هر لحظه تغییر دهید. در تصویر زیر می توانید این 4 نوع را مشاهده نمایید.
دو نوع ابتدایی یعنی FIBA و Standard همان باکس اسکوری است که در تصویر این بخش مشاهده می کنید و اکثرا با آن آشنایی دارید:
در نوع FIBA Box Score هنگام خروجی شما می توانید افیشنسی را در گزارش خود داشته باشید یا با برداشتن تیک آن، بدون افیشنسی خروجی بگیرید.
در نوع Standard Box Score می توانید داشتن یا نداشتن 2 امتیازی را در ستونی جداگانه انتخاب نمایید.
اما دو نوع دیگر متفاوت هستند. یعنی Advance Box score که در حالت عادی آمار هر تیم را در یک صفحه جداگانه خروجی می گیرد و Single Page که بصورت فشرده همین گزارش را در یک صفحه برای هر دو تیم ارائه می دهد.
در Advanced Box Score یا همان باکس اسکور پیشرفته، شاخص های متفاوتی در کنار شاخص های باکس اسکور استاندارد وجود دارد؛ از تفکیک اقدام های Dunk گرفته تا دو امتیازی های درون و خارج از منطقه رنگی (که در Single page تنها این شاخص وجود دارد) در این گزارش پیشرفته وجود دارد. همچنین در بخش تیمی شاخص هایی مانند تعداد اسیست به نسبت ترن اور در کنار استیل نسبت به ترن اور و همچنین نسبت خطاهای مرتکب شده به خطاهای گرفته شده از تیم حریف و همچنین تفکیک امتیازات، ریباندها و میانگین مدت زمانی بازی استارترها (پنج بازیکن شروع کننده بازی) و همینطور Bench players (سایر بازیکنان که در ابتدای بازی نیمکت نشین بودند و در جریان بازی به زمین رفته اند) وجود دارد.
در تصویر زیر می توانید نمونه ای از یک Advanced Box Score را به صورت عادی و Single page مشاهده کنید:
یکی از محبوب ترین گزارش ها برای هم خبرنگاران، مخاطبان و از همه مهمتر آنالیزورها Play-by-Play است. در این گزارش تک تک اکشن ها (اتفاقات آماری قابل ثبت در آمار بسکتبال) از نظر زمانی به ترتیب ثبت شده است. این گزارش تنها بخشی است که نوع شوت، نوع خطا، نوع ترن اور و همچنین تعویض ها و تایم اوت ها را نشان می دهد. به همین جهت برای فردی که به این گزارش مراجعه می کند روشن است که از طریق آن می تواند اتفاقات بازی را زیر ذره بین داشته باشد.
برای درک بهتر به اولین اکشن در این تصویر دقت کنید. زمان 03:29 که بازیکن شماره 18 مهگل با یک Driving Layup داخل Paint اقدام به کسب دو امتیاز می کند که بلاک می شود. در همین یک خط جزئیاتی اعم از نوع شوت، محل شوت و سر انجام شوت نوشته شده است که می تواند در درک بهتر بازی و همچنین تحلیل کامل تر توسط آنالیزورها و تحلیل گران کمک کند.
گزارش Play-by-Play می توانند به مانند Box score براساس زمان، کوارتر و نیمه بصورت جداگانه خروجی گرفته شود. از طرفی برنامه می تواند براساس انواع اتفاق (Action) و شوت ها گزارش را تفکیک و اختصاصی کند. در بخش Action می توان تعویض ها، خطاها، ترن اور ها و تایم اوت ها را از گزارش لحظه به لحظه حذف و اضافه کرد؛ همچنین Field goals و پرتاب های آزاد براساس موفق (Made) و ناموفق (Missed) قابل تفکیک از گزارش هستند. در نظر داشته باشید به صورت عادی تمامی موارد در گزارش بازی قرار دارند و همانطور که در تصویر می بینید تیک آن ها زده شده است و افراد می توانند با برداشتن هر تیک آن مورد را از گزارش لحظه به لحظه بازی حذف کنند.
گزارش بعدی از گزارش های آماری بسکتبال بر پایه تفکیک امتیازات است. در Quarter by quarter scoring همانطور که از اسم آن مشخص است، امتیازهای کسب شده توسط هر بازیکن و همینطور کل تیم براساس کوارترهای مسابقه تفکیک شده است. به عنوان مثال جردن همیلتون از شهرداری گرگان در مجموع 20 امتیاز در این مسابقه به دست آورده است که در کوارتر اول 6 امتیاز، در کوارتر دوم 6 امتیاز، در کوارتر سوم 1 امتیاز و در کوارتر چهارم 7 امتیاز کسب کرده است. علاوه بر این پوزیشن هر بازیکن در این گزارش آمده است.
همچنین به مانند Box score و Play-by-Play امکان شخصی سازی گزارش آماری براساس زمان برای این مورد هم فراهم است.
در گزارش های آماری استاندارد فیبا برخی شبیه و نزدیک به هم هستند و تنها برای تفکیک بهتر و کاربرد راحت تر و مفیدتر ارائه شده اند. یکی از این موارد Play-by-play scoring است. این گزارش مانند پلی بای پلی آمار بسکتبال که بالاتر به آن اشاره شد، است؛ با این تفاوت که در این گزارش تنها لحظاتی که امتیازی در بازی کسب شده، به ثبت رسیده است. اگر در تصویر دقت کنید هر خط بیانگر یک اقدام موفق است و نتیجه بازی در هر خط تغییر می کند. همچنین بمانند خود پلی بای پلی، اختلاف امتیازات دو تیم نوشته شده است.
این گزارش به شما کمک می کند تا هر امتیاز را بتوانید به راحتی بررسی کنید و یا حتی اگر به دنبال اقدام به شوت موفقی هستید که در فیلم بازی مشاهده کنید، به راحتی از طریق این گزارش آماری می توانید در سریعترین زمان ممکن آن را پیدا کنید.
استارت لیست (Start List) یکی از گزارش هایی است که معمولا پیش از مسابقه کاربرد خود را پیدا می کند. در این گزارش اطلاعات هر بازیکن براساس بازی های گذشته و برخی اطلاعات مربوط به بازیکن به ثبت رسیده است. از آن جایی که تمامی بازی ها در دیتابیس فیبا به ثبت می رسد و برای هر لیگ و همچنین هر فصل از آن لیگ پنل جداگانه در دیتابیس فیبا ساخته می شود، هنگامی که یک بازی از طریق Match key و با اتصال به سرور فیبا اجرا شود، می تواند اطلاعات بازی های گذشته تا آن لحظه را به صورت یک گزارش جامع ارائه دهد. به همین دلیل بازی هایی که به صورت دستی و Manual اجرا می شوند، در بخش Competition Averages عدد و ارقامی ندارد؛ چرا که بازی بر روی سیستم آمارگیر به صورت مستقل اجرا شده است آن هم بدون اتصال به سرور خاصی و به همین جهت به بازی دیگری از قبل متصل نیست.
در نظر داشته باشید این گزارش در کنار میانگین شاخص های آماری در بازی های گذشته، شامل مواردی مانند پوزیشن، قد و سن هر بازیکن است. (علت اینکه در این گزارش تنها سه بازیکن اطلاعات دارند پوزیشن و قد دارند به این دلیل است که توسط ارگان مربوطه اطلاعات به صورت کامل وارد نشده است)
گزارشگران برای گزارش خود، رسانه ها برای ارائه گزارش خبری و تحلیلی خود و همچنین مربیان برای بررسی فنی پیش از شروع مسابقه می توانند گزارش آماری استارت لیست را از آمارگیران مسابقه دریافت کنند و از آن بهره ببرند.
یکی از ریپورت های فنی و کاربردی استاندارد فیبا، تحلیل ترکیب تیم یا همان Lineup Analysis است. برای درک بهتر ابتدا باید توضیحی به زبان ساده ارائه شود:
همانطور که می دانید هر تیم در زمین بسکتبال 5 بازیکن دارد. این 5 بازیکن درون زمین یک Line up یا همان ترکیب درون زمین است. در صورتی که تغییر و تعویضی در ترکیب به وجود آید (چه یک تعویض چه تغییر دادن هر پنج بازیکن)، ترکیب جدید با ترکیب قبل متفاوت است و یک Line up جدید را تشکیل می دهد.
با این حساب در این گزارش آماری بسکتبال، می توانید عملکرد هر ترکیب درون زمین را به صورت جداگانه از هم بررسی کنید. از مدت زمانی که آن 5 نفر درون زمین بوده اند، چند امتیاز به دست آوردند و چند امتیاز حریف از آن ها گرفته، روند امتیازی مثبت داشته اند یا منفی و همچنین شاخص های آماری مجموع آن ترکیب مانند Plus minus، ریباند، استیل، ترن اور و اسیست ها.
افراد فنی اعم از مربیان و تحلیل گران به واسطه این گزارش می توانند به عمق ترکیب تیم ها پی ببرند و متوجه شوند که کدام ترکیب متشکل از کدام بازیکنان عملکرد بهتری به نسبت سایرین داشته است و کدام Line up ضعیف بوده است. بسیاری از مربیان حرفه ای و سطح بالا با استفاده از این دیتا ترکیب تیم خود را می چینند؛ بخصوص در بازی های پلی آف که تیم ها در یک سری چند بار به صورت متوالی به مصاف هم می روند.
روتیشن سامِری (Rotation summary) هم مربوط به ترکیب و Line up یک تیم است. با این تفاوت که هر بار که ترکیب دست خوش تغییر می شود، یک ردیف در این گزارش اضافه می شود و برای همین می تواند یک ترکیب 5 نفره چندین بار در این گزارش تکرار شود.
برای درک بهتر ردیف اول را مشاهده کنید. تیم گرگان با گریگوریان، میرزایی، شیخی، همیلون و یازرلو شروع کرده و تا 1 دقیقه و 10 ثانیه به پایان بازی همین ترکیب را در زمین داشته است. این ترکیب 27 امتیاز به دست آورده و 12 امتیاز را متحمل شده و توانسته اختلاف بازی را به 15 امتیاز برساند. در این مدت زمان ترکیب موفق به ثبت 9 ریباند، 2 استیل، 9 اسیست شده و هیچ توپی از دست نداده است.
در این لحظه حسن زاده جایگزین میرزایی شده و یک ترکیب 5 نفره جدید به وجود آمده است که تا دقیقه 9:36 کوارتر دوم همین ترکیب درون زمین باقی مانده است.
این گزارش به افراد فنی کمک می کند تا بتوانند از چگونگی چرخش ترکیب یک تیم آگاه شوند و تعویض های یک مربی و عملکرد هر ترکیب را به صورت مقطعی زیر ذره بین ببرند.
به طور کلی شاخص Plus/minus در باکس اسکور نشان دهنده اختلاف امتیاز یک تیم در طول مدت زمان حضور بازیکن در درون زمین است. یعنی در زمانی که بازیکن درون زمین بوده است تیم او چقدر امتیاز کسب کرده و چقدر تیم حریف در کسب امتیاز موفق بوده است. اما گزارش آماری Player plus minus summary فقط مربوط به امتیاز نیست؛ بلکه به چند شاخص اصلی می پردازد که تیم در طول مدت زمان حضور بازیکن در زمین به دست آورده یا از دست داده است.
به عنوان مثال شماره 1 تیم گرگان پیتر گریگوریان در این مسابقه 18 دقیقه و 27 ثانیه از چهل دقیقه مسابقه را درون زمین بوده و 21 دقیقه و 33 ثانیه را بر روی نیمکت نشسته است. در مدت زمان حضور او تیم مجموعا 44 امتیاز به دست آورده و 30 امتیاز را تیم حریف گرفته و وقتی درون زمین نبوده تیم گرگان موفق به کسب 47 امتیاز شده و تیم مهگل البرز 50 امتیاز کسب کرده است. از همین رو Points Diff او در زمانی که درون زمین بوده است (همان On) چهارده امتیاز بوده و زمانی بیرون زمین بوده است (یا همان Off) منفی سه امتیاز بوده است.
در رابطه با سایر شاخص ها هم به همین شکل است و به طور کلی این گزارش نشان دهنده میزان تاثیرگذاری یک بازیکن بر روی عملکرد تیمش است. اینکه زمانی که درون زمین است تیم او به چه شکل عمل می کند و زمانی که خارج از زمین است روند تیم چطور پیش می رود.
این گزارش بسیار فنی است و درک آن در درجه اول و سپس توانایی تحلیل آن نیازمند تمرکز، دقت و تسلط کامل به تحلیل آمار بسکتبال دارد؛ از همین رو بیشتر مربیان، تحلیل گران و از همه مهمتر آنالیزورها به سراغ این گزارش آماری می روند.
در بین تمامی گزارش های شناخته شده در زمینه آمار بسکتبال، بعد از باکس اسکور، این شوت چارت است که به عنوان محبوب ترین و شناخته شده ترین گزارش آماری در بسکتبال محسوب می شود و در عین حال جزو معدود گزارش های کیفی است. چرا که به جای ریپورت های کمی و بر پایه اعداد، در این گزارش بر روی زمین بسکتبال، محل اقدام ها تک به تک مشخص شده است.
در این گزارش در هر سمت از زمین بسکتبال، تمامی شوت های یک تیم مشخص شده است.
- نقاط مثبت (+) و سبز رنگ به معنی موفق بودن آن اقدام
- نقاط منفی (-) و قرمز رنگ به معنای ناموفق بودن آن اقدام است.
همچنین در نظر داشته باشید در هنگام خروجی شما می توانید هم از نظر زمانی و هم با اضافه و کم کردن بازیکنان، خروجی خاص خود را بگیرید. به طور عادی هنگام خروجی تیک تمام بازیکنان زده شده است و شما می توانید هر بازیکن یا تیمی را که نیاز ندارید حذف نمایید؛ حتی امکان حذف و اضافه امتیاز شوت (دو امتیازی یا سه امتیازی) و همچنین برداشتن یا حفظ کردن شوت های موفق یا ناموفق در این گزارش وجود دارد.
در کنار شوت چارت، یکی از مهمترین گزارش های آماری در بسکتبال Shot area است. این گزارش همانطور که از اسم آن مشخص است، اقدام ها را براساس منطقه تفکیک می کند و بر رروی زمین بسکتبال و در هر منطقه به صورت جداگانه آمار اقدام های موفق و ناموفق را به همراه درصد آن نشان می دهد.
در این گزارش زمین بسکتبال به چند منطقه اصلی تقسیم می شود:
دو امتیازی شامل:
- زیر حلقه (درون نیم دایره No-Charge)
- داخل Paint
- Right Short Corner
- Right Short Wing
- Top of the key
- Left Short Wing
- Left Short Corner
سه امتیازی شامل:
- Right Short Corner
- Right Short Wing
- Point Area
- Left Short Wing
- Left Short Corner
- Logo
شما می توانید در تصویر زیر این مناطق را در دیاگرام زمین بسکتبال مشاهده کنید:
در نظر داشته باشید این گزارش هم بمانند Shot chart قابلیت شخصی سازی دارد و شما می توانید براساس زمان، بازیکن، تیم، نوع امتیاز شوت و نتیجه اقدام گزارش خود را براساس نیاز خود خروجی بگیرید.
در بسکتبال همیشه اتفاقات به صورت رسمی توسط منشی (یکی از داوران حاضر در میز داوری) اقدام به ثبت و تکمیل اسکورشیت می کند. در گذشته این اقدام به صورت دستی انجام می شد ولی چندین سال است که اسکورشیت با برنامه DSS که مخفف Digital Scoresheet است به ثبت می رسد. از آن جایی که تمامی شاخص های اسکورشیت توسط آمارگیران به ثبت می رسد (به همراه ده ها شاخص دیگر بیشتر از اسکورشیت)، این امکان فراهم شده است تا به صورت غیر رسمی (Unofficial) گزارش Scoresheet یکی از خروجی های آماری برنامه FIBA Live Stats باشد.
در مسابقاتی که نیاز است آمار با اسکورشیت چک گردد و یا حتی در مواردی در صورت نبود امکان ثبت اسکورشیت از این گزارش استفاده شود، خروجی Unofficial Results از Scoresheet کاربردی خواهد بود.
و در نهایت آخرین گزارش که بسیار کاربرد فنی در زمینه انفرادی دارد؛ یعنی Player Evaluation یا همان گزارش ارزیابی بازیکن! در این گزارش تک تک بازیکنان گزارش خاص خود را دارند.
به این نمونه از پاتریک رمبرت از مهگل البرز دقت نمایید. همانند باکس اسکور، شاخص های انفرادی این بازیکن در گزارش آورده شده است. در کنار آن شوت چارت او مشخص است و همچنین هر اکشن مربوط به این بازیکن براساس ترتیب زمانی در این گزارش وجود دارد.
