شاخص ها در Box score آمار بسکتبال
یکی از گزارش های شناخته شده و کاربردی در آمار بسکتبال، Box Score است که شاخص های آماری بسیار مفیدی در داخل آن به ثبت می رسد. در این مطلب قصد داریم این شاخص ها را به شما معرفی کنیم تا بتوانید گزارش آمار باکس اسکور را به خوبی و با تسلط مطالعه کنید.
آنچه در این مطلب می خوانید
آخرین آپدیت این مطلب: ۳۱ خرداد ۱۴۰۵
پیش از آشنایی با تک تک شاخص های باکس اسکور نیاز است چند مورد را بدانید:
۱- در این مطلب باکس اسکور استاندارد توضیح داده شده است که به طور کلی در FIBA، NBA یورولیگ و هر مسابقاتی استفاده می شود؛ چرا که علاوه بر Standard Box score، در آمار پیشرفته نیز Advanced Box score هم وجود دارد که شاخص های پیشرفته تری وجود دارد.
۲- در این مطلب، شاخص های آماری براساس باکس اسکور فیبا که توسط برنامه FIBA Live Stats از بازی دو تیم مهگل البرز و شهرداری گرگان در لیگ برتر بسکتبال ایران خروجی گرفته شده، توضیح داده شده است. این باکس اسکور مربوط به گزارش کامل بازی (در پایان ۴۰ دقیقه زمان بازی) است. همچنین آمار مسابقه توسط آمارگیران شهریار مقدمی (اپراتور) و مهدیس ملکی (کالر) به ثبت رسیده است.
۳- شاخص های آماری فیبا براساس “دستورالعمل ثبت آمار رسمی بسکتبال” که از سوی FIBA ارائه شده است، به ثبت می رسند. با کلیک بر روی اینجا می توانید آخرین نسخه (۲۰۲۴) این دستورالعمل را به صورت رایگان مشاهده نمایید.
۴- در حال حاضر می توانید نحوه ثبت شاخص های Turnover – Steal – Fastbreak را با کلیک بر روی عناوین آن ها در همین خط از طریق سایت Shahriyarbc به زبان فارسی مطالعه کنید. همچنین نحوه ثبت Assist را نیز می توانید بر روی اینستاگرام به صورت گرافیکی و با توضیحات ساده ببینید.
۵- در Box Score حرف M به معنای Made یعنی اقدام موفق، حرف A به معنای Attempt یعنی اقدام و نشانگر % به معنای درصد است. ضمن اینکه در بخش Totals که در انتهای جدول هر تیم نوشته شده است، مجموع شاخص ها برای یک تیم را نشان می دهد.
توصیه: برای مشاهده بهتر عکس ها بر روی آن کلیک کنید.
در بخش بالایی باکس اسکور، اطلاعات مربوط به مسابقه نوشته شده است:
سمت راست لوگو FIBA به صورت خودکار قرار گرفته است که قابلیت تغییر آن در برنامه وجود دارد.
در وسط، اسم مسابقات نوشته شده است و پایین آن به ترتیب موارد زیر ذکر گردیده است:
- محل برگزاری
- تاریخ برگزاری
- ساعت شروع بازی
سمت چپ نوع گزارش آمار بسکتبال (در این مورد Box Score) با فونت بزرگ نوشته شده است و پایین آن اطلاعاتی تکمیلی بازی قرار دارد:
- شماره بازی در لیگ (Game ID)
- شماره بازی در سرور فیبا
- تعداد تماشاگران در سالن
- مدت زمان طول کشیدن بازی (در این مثال ۱ ساعت و ۵۷ دقیقه)
- نام ناظر بازی
- نام سرداور، داور اول و داور دوم بازی
شاخص های موجود در جدول را از چپ به راست معرفی می کنیم:
No - شماره
شماره بازیکنان به ترتیب در این بخش نوشته شده است. ۵ بازیکن آغازگر تیم (Starter) در کنار شماره های خود ستاره دارند.
در باکس اسکور نمونه، شماره های ۵ - ۷ - ۹ - ۱۰ - ۲۳ ستاره دار هستند؛ یعنی استارترهای این تیم بوده اند.
Name - اسم
نام و نام خانوادگی هر بازیکن در این بخش نوشته می شود.
همچنین بعد از اسامی افراد در ردیف یکی مانده به آخر، آمار مربوط به تیم و مربی و همچنین در ردیف آخر مجموع شاخص های تیم نوشته شده است.
Min - زمان بازی
در این بخش مدت زمان بازی کردن هر بازیکن بر اساس دقیقه و ثانیه ذکر شده است. بازیکنی که بازی نکرده است در این بخش برای او DNP ثبت می شود که به معنای Did not play است که معنای "بازی نکرده است" را می دهد.
در نظر داشته باشید گزارش آماری که مربوط به یک بازی کامل ۴۰ دقیقه ای (۴ کوارتر ۱۰ دقیقه ای) باشد مجموعه دقایق بازی همیشه ۲۰۰ دقیقه است. مشاهده مجموع زمان بازی به شما کمک می کند تا بتوانید تشخیص دهید آمار مربوط به کدام کوارتر است.
Field Goals - اقدام ها
اقدام به شوت هایی که در جریان بازی انجام شوند (یعنی شوت های دو امتیازی و سه امتیازی) در بخش Field Goals قرار می گیرد که آن را با عنوان اختصاری FG هم می شناسند.
در نظر داشته باشید اگر بازیکنی اقدام به شوت کند و هنگام شوت بر روی او خطایی رخ دهد، در صورت گل شدن FG برای آن بازیکن به ثبت می رسد اما در صورت عدم موفق بودن شوت، هیچ نوعی از FG به ثبت نمی رسد. همچنین اقدامی که بلاک می شود هم جزو FG است.
در بخش Field Goals تعداد کل اقدام ها و اقدام های موفق در کنار درصد آن ثبت می گردد.
به عنوان مثال شماره ۵ مهگل یعنی پاتریک رمبرت در این مسابقه ۱۷ اقدام داشته است که ۸ اقدام تبدیل به امتیاز شده است و درصد شوت های او در این بازی ۴۷.۱ درصد بوده است.
Two Points - دو امتیازی ها
ستون دیگری از شاخص های آماری به اقدام های دو امتیازی اختصاص یافته است که در گزارش آماری باکس اسکور به صورت 2Points نوشته شده است.
این شاخص هم مانند فیلد گل ها، تمامی اقدام ها و شوت های موفق را در کنار درصد آن شامل می شود.
Three Points - سه امتیازی ها
دیگر ستونِ مرتبط با شوت، مربوط به شوت های سه امتیازی است که مانند دو امتیازی شامل تمامی اقدام ها، اقدام های موفق و درصدهای شوت می شود.
Free Throws - پرتاب های آزاد
همان طور که از اسم آن مشخص است، آمار مربوط به پرتاب آزاد اینجا عنوان شده است. مانند سه شاخص قبلی تمامی پرتاب ها، پرتاب های موفق و درصد آن در این بخش قرار دارد.
Rebounds - ریباندها
بعد از شاخص های مربوط به شوت و پرتاب آزاد، اولین شاخص آماری در این گزارش آماری مربوط به ریباند ها است.
هر شوت ناموفقی در بسکتبال شامل ریباند می شود؛ به جز چند مورد مانند پرتاب ناموفقِ بدون ریباند در پرتاب آزاد (مثل پرتاب اول از دو پرتاب)
در اینجا ریباندها سه بخش می شوند.
- OR که همان Offensive Rebounds است و ریباندهای حمله را شامل می شود.
- DR که همان Defensive Rebounds است و ریباندهای دفاعی را شامل می شود.
- TOT که همان Total است و مجموع ریباندها (هم حمله و هم دفاع) را ذکر می کند.
همچنین ریباندهای تیمی در بخش Team/coach به ثبت می رسد.
AS - اسیست (پاس منجر به گل)
از شاخص های مهم در آمار بسکتبال، Assist یا همان پاس های منجر به گل است که در اینجا با عنوان اختصاری AS قابل رویت است. همچنین در برخی از منابع آن را AST هم می نویسند.
برای آشنایی با چگونگی نحوه ثبت اسیست در بسکتبال طبق قوانین فیبا، می توانید این ویدئو کوتاه آموزشی که اختصاصی Shahriyarbc است را در اینستاگرام مشاهد نمایید. (جهت مشاهده کلیک کنید)
TO - ترن اور
دیگر شاخص Turnover یا همان توپ از دست رفته است. عنوان اختصاری آن در Box Score به صورت TO نوشته شده است.
در نظر داشته باشید در ردیف Team/Coach و ستون TO، ترن اور های تیمی (Team Turnovers) به ثبت می رسد. موقعیت هایی که به صورت تیمی موجب از دست رفتن توپ شود، مانند تخلف ۲۴ ثانیه و موارد دیگر، شامل شاخصِ توپ از دست رفته تیمی می شود.
در مطلبی از Shahriyarbc، چگونگی ثبت ترن اور به زبان فارسی قابل مشاهده است. (جهت مشاهده کلیک کنید)
ST - استیل
در کنار ترن اور، شاخص دفاعی Steal یا همان توپ ربایی وجود دارد.
این شاخص با توجه به نوع مالکیت و شرایط مشخص به ثبت می رسد و بسیاری از افراد نا آشنا با قوانین ثبت آمار، صحنه هایی که فاقد شرایط استیل است را توپ ربایی می دانند. به همین جهت توصیه می شود مطلب مربوط به چگونگی ثبت استیل را به زبان فارسی از Shahriyarbc مطالعه نمایید. (جهت مشاهده کلیک کنید)
Blocks - بلاک ها
بلاک که در این گزارش به صورت Blocks نوشته شده است، خود شامل دو بخش است.
- BS که همان Block Shot است و به تعداد بلاک شات هایی که یک بازیکن شده است اشاره دارد.
- BA به معنای Block Against است و تعداد بلاک هایی که یک بازیکن شده است اشاره دارد.
به عناون مثال در این گزارش آماری، شماره ۱۴ تیم مهگل، امیرحسین طوسیان یک مرتبه موفق به بلاک کردن اقدام یکی از بازیکنان تیم شهرداری گرگان شده است و یک بار هم توسط بازیکن تیم حریف بلاک شده است.
Fouls - خطاها
همانند اسکورشیت، در باکس اسکور بسکتبال هم خطاها ثبت می گردد؛ با این تفاوت که در این گزارش آماری خطاها دو بخش است.
- PF یا همان Personal Fouls که به تعداد خطاهای شخصی بازیکنان اشاره دارد. دقیقا همان تعداد خطاهایی که در اسکورشیت و بر روی اسکوربورد سالن ثبت می شود.
- FD که به معنای Foul Drawn است و تعداد خطاهایی که روی بازیکن شده است را نشان می دهد.
برای مثال در این گزارش آماری شماره ۵ مهگل البرز یعنی پاتریک رمبرت ۳ خطای شخصی انجام داده است و بازیکنان شهرداری گرگان ۷ بار بر روی این بازیکن مرتکب خطا شده اند.
همچنین در صورتی که مربی یا نیمکت خطای فنی دریافت کند در بخش Team/Coach تعداد آن ثبت می شود.
-/+ یا پلاس ماینِس
یکی از شاخص های فنی مرتبط به امتیاز و مدت زمانِ بازی کردن یک بازیکن، Plus minus است که در جدول به صورت -/+ نشان داده می شود. در تعریفی دیگر این شاخص به اختلاف امتیازات رد و بدل شده توسط دو تیم در مدت زمانی که بازیکن در زمین حضور داشته است اشاره میکند.
شاخص پلاس ماینس بسکتبال نشان می دهد که هر بازیکن در طول مدت زمانی که درون زمین حضور داشته است، چند امتیاز تیم او به دست آورده و چند امتیاز را تیم حریف کسب کرده است.
به عنوان مثال در این بازی پاتریک رمبرت در طول ۳۷ دقیقه ای که درون زمین حضور داشته است، تیم مهگل شش امتیاز نسبت به گرگان کمتر کسب کرده است. در طرف مقابل در مدت زمانی که شماره ۱۴ مهگل یعنی امیرحسین طوسیان درون زمین بوده است (۱۶ دقیقه) تیم مهگل ۳ امتیاز بیشتر از تیم گرگان به دست آورده است.
همچنین در گزارش آمار نهایی بازی پلاس ماینس ذکر شده در بخش Totals نشان دهنده اختلاف بازی است. یعنی تیم برنده عددی مثبت دارد و تیم بازنده همان عدد را با علامت منفی در گزارش خود مشاهده می کند. (در این مثال مهگل منفی یازده (۱۱-) است و این یعنی تیم روبرو یعنی گرگان یازده (۱۱) است)
EF - افیشنسی
افیشنسی (Efficiency) یک شاخص براساس فرمول ریاضی است که به عملکرد بازیکن براساس اعداد موجود در شاخص های آماری باکس اسکور نمره می دهد.
افیشنسی فرمول قابل تغییری دارد اما فرمول رسمی افیشنسی که در مسابقات رسمی فیبا استفاده می شود به شرح زیر است:
PTS+REB+AST+ST+BS-(FGA-FGM)-(FTA-FTM)-TO
به زبان فارسی: امتیازات + ریباندها + اسیست ها + بلاک شات ها - (تمام FG - اقدام های موفق) - (تمام پرتاب های آزاد - پرتاب های آزاد موفق) - ترن اور ها
در دیتابیس فیبا هر لیگ و سازمان می تواند فرملو افیشنسی را براساس صلاحدید خود تغییر دهد؛ یعنی شاخصی را حذف یا اضافه کند و حتی به هر شاخص ضریب دهد.
همان طور که در این فرمول دیدید اثری از خطاها (چه PF و چه FD) در آن نیست؛ در مطلبی از سایت Shahriyarbc توضیح داده شده است که چرا فیبا تعداد خطاها را در فرمول رسمی خود حساب نمی کند. (جهت مشاهده کلیک کنید)
PTS - امتیازات
آخرین ستون هم مربوط به امتیازات است که با عنوان اختصاری PTS در Box Score قابل مشاهده است.
در پایین گزارش آماری باکس اسکور، چندین شاخص وجود دارد که مربوط به امتیاز در شرایط متفاوت است و همگی آن ها تیمی هستند.
در نظر داشته باشید در گذشته این شاخص ها ۱۰ مورد بودند که در پایان ۲۰۲۴، فیبا دو شاخص Points per Possession و Fast Break Points from Turnovers را به این گزارش آماری اضافه کرد. جالب است بدانید تا این لحظه (اواسط سال ۲۰۲۶) هنوز این دو شاخص در صفحه آنلاین آمار بسکتبال مسابقات قابل مشاهده نیست و فقط در گزارشِ خروجی گرفته شده در برنامه ثبت شده است. شما می توانید توضیح این دو شاخص را در مطلبی از سایت Shahriyarbc مطالعه نمایید. (جهت مشاهده کلیک کنید)
در ادامه این تمامی ۱۲ شاخص این بخش را معرفی می کنیم:
Points from Turnovers
امتیازات کسب شده از ترن اور اولین شاخص این بخش است.
اگر Turnover رخ دهد و تیم حمله کننده در همان مالکیت پس از ترن اور موفق به کسب امتیاز شود، آن امتیاز در این بخش به ثبت می رسد.
Points in the Paint
امتیازات کسب شده در منطقه رنگی که همان طور که از اسم آن مشخص است تعداد امتیازات کسب شده در Paint area یا همان منطقه رنگی که با نام مستطیل هم شناخته می شود را شمارش می کند.
Second Chance Points
امتیازات شانس مجدد به امتیازهایی اشاره دارد که یک تیم پس از ریباند حمله موفق به کسب آن ها شده است. یعنی در فرایند حمله اقدامی ناموفق بوده است، تیم حمله مجددا از طریق ریباند حمله مالک توپ شده و در آن مالکیت به امتیاز رسیده است.
Fast Break Points
امتیازات در فست برک در این بخش به ثبت می رسد. این مورد بسیاری مهم است که بسیاری از اهالی بسکتبال در جریان این موضوع نیستند که شرایط ثبت فست برک با آن چه فلسفه مربیان است، کمی متفاوت است.
به همین جهت توصیه می شود از طریق مطلب "فست برک بسکتبال چگونه حساب می شود؟" با قوانین ثبت این شاخص آماری آشنا شوند. (جهت مشاهده کلیک کنید)
Fast Break Points from Turnovers
امتیازات کسب شده در شرایط فست برک از ترن اور نشان می دهد که یک تیم بعد از مالک شدن توپ به واسطه ترن اور حریف در شرایط فست برک چند امتیاز آورده است.
این شاخص یکی از دو شاخصی است که در انتهای سال ۲۰۲۴ به این بخش از گزارش Box Score اضافه شده است.
Bench Points
امتیازات نیمکت نشینان به امتیازاتی که توسط بازیکنان نیمکت نشین کسب شده است اشاره دارد.
در بسکتبال ۵ بازیکنی که بازی را آغاز می کنند استارتر (Starter) گویند و سایر بازیکنان که بازی را از روی نیمکت شروع می کنند Bench Player می گویند. هنگامی که گروه دوم کسب امتیاز می کند در بخش Bench Points به ثبت می رسد.
Biggest Lead
بیشترین برتری یا همان بیشترین اختلاف به نتیجه ای اشاره دارد که یک تیم بیشترین اختلاف برتری را در طول مسابقه نسبت به حریف خود داشته است.
در این مثال تیم مهگل هرگز در لحظاتی از بازی برتر نبوده است و برای همین عدد صفر برای آن درج شده است. در سوی مقابل بیشترین برتری تیم گرگان در نتیجه ۲۱-۴۸ بوده است که آن ها با ۲۷ امتیاز از مهگل جلوتر بوده اند.
Biggest Scoring Run
بیشترین ران یا همان بزرگترین Run امتیازی مورد بعدی در این جدول است. در ابتدا باید با مفهوم Run آشنا شوید:
هنگامی که یک تیم در مقطعی از بازی به طور متوالی موفق به کسب امتیاز شود و فرایند به شدت قابل محسوس و مشخصی در روند امتیازآوری داشته باشد اصطلاحا Run گفته می شود. این شاخص هم به بهترین Run یک تیم اشاره دارد.
در این نمونه از باکس اسکور، تیم مهگل یک Run هجده امتیازی در نتیجه ۳۹-۴۸ داشته است و تیم گرگان Run ده امتیازی در نتیجه ۱۵-۴۰.
Points per Possession
امتیازات در هر مالکیت یکی از شاخص های جدید است که در انتهای سال ۲۰۲۴ به این بخش اضافه شد.
این شاخص نشان می دهد که یک تیم در هر مالکیت توپی که داشته است به طور میانگین چند امتیاز به دست آورده است. این میانگین به واسطه فرمول ریاضی محاسبه می شود و در این بخش به طور خودکار توسط برنامه قرار داده می شود؛ چرا که برنامه FIBA Live Stats به شکلی طراحی شده است که هر مالکیت توپ را براساس اکشن ثبت شده از سوی آمارگیرِ پشت سیستم (اپراتور) ثبت می کند و از همین رو تمامی تعداد مالکیت ها در برنامه ذخیره می شود.
در این نمونه، تیم مهگل در هر مالکیت ۱ امتیاز و تیم شهرداری گرگان در هر مالکیت میانگین ۱.۱۴ امتیاز کسب کرده است.
Lead Changes
تغییر برتری به این موضوع اشاره دارد که برتری در مسابقه چندبار تغییر کرده است.
در این نمونه هنگامی که بازی آغاز شده است طبیعتا نتیجه صفر صفر بوده است و تیم گرگان یک بار برتری را به دست آورده و دیگر برتری هرگز تغییر نکرده است. برای همین در این بخش عدد ۱ ثبت شده است.
Time Tied
تعداد مساوی شدن های نتیجه به این موضوع اشاره دارد که در طول مسابقه چند بار دو تیم مساوی شده اند. در نظر داشته باشید نتیجه ابتدایی صفر بر صفر بازی در اینجا محاسبه نمی شود.
Time with Lead
مدت زمان برتری در آخرین ردیف به این موضوع اشاره دارد که یک هر تیم در طول مسابقه از نظر مدت زمان، چند دقیقه و ثانیه از تیم حریف جلوتر بودند.
در این نمونه مهگل هرگز از تیم گرگان پیشی نگرفته است اما گرگان در مدت زمان ۳۸ دقیقه و ۳۰ ثانیه تیم برتر زمین از نظر نتیجه بوده است.
در انتها گزارش باکس اسکور را به صورت تمام صفحه و کامل در تصویر زیر مشاهده نمایید:
