آشنایی با اهداف و سطوح بسکتبال پایه
تمامی بازیکنان بسکتبال برای رسیدن به سطح بالا و موفق بودن، از سنین پایین و پایه بسکتبال را شروع کرده اند و مقطع به مقطع مهارت خود را افزایش داده اند. از همین رو بسکتبال پایه از مهمترین مباحث بسکتبال هر کشور به حساب می آید. در این مطلب قصد دارم شما را با انواع سطوح بسکتبال پایه براساس سن و همچنین اهداف هر یک از این سطوح در بسکتبال آمریکا (USAB) آشنا کنم.
آنچه در این مطلب می خوانید
این مطلب براساس نکاتی که به صورت آزاد و همچنین در قالب دوره (مثل دوره E-Learning بسکتبال پایه آتلانتا هاکس با همکاری بسکتبال آمریکا) توسط USAB یا همان بسکتبال آمریکا در تالیف شده، نوشته شده است.
همان طور که می دانید بسکتبال آمریکا نه تنها در بسکتبال حرفه ای و سطح بالا مانند لیگ NBA و تیم ملی بسکتبال آمریکا در جهات پیشتاز است، بلکه در بسکتبال پایه و برنامه ریزی در این سطح بسیار موفق و حرفه ای عمل می کند. به همین جهت برای آشنایی با انواع سطوح بسکتبال پایه و اهداف این سطح از بسکتبال، بسکتبال آمریکا بهترین نمونه و الگو برای مربیان به حساب می آید.
البته یک نکته بسیار مهم را در نظر داشته باشید؛ همان طور که FIBA در منبع مربیگری سطح اول (Level 1) خود اشاره کرده است، شما می بایست براساس آشنایی با سطح منطقه و موقعیت جغرافیایی خود اقدام به فعالتی کنید. یعنی این موارد به شما کمک خواهد کرد تا با ترکیب کردن آن ها با علم خود از منطقه و کشوری که در آن فعالیت می کنید، به یک نتیجه درست در امر برنامه ریزی برسید و بتوانید باعث پیشرفت بسکتبال در محیط اطراف خود شوید.
همچنین در پایان مطلب، لینک تمام منابعی که به صورت آزاد قابل مشاهده است را برای شما در بخش «منابع مفید» قرار داده ام.
در بسکتبال ایران از گذشته تا به امروز بین اهالی بسکتبال رایج بوده است که تقسیم بندی ها را به جای مشخص کرده بازی سنی، با اسم آن رده مورد اشاره قرار دهند. رده هایی که شامل میکرو، مینی، نونهال، نوجوان و جوان می شود. این رده ها هر سال از سوی فدراسیون بسکتبال ایران برای برگزاری مسابقات اعلام می شود. همچنین در بسکتبال FIBA نیز سطوح پایه براساس رده های سنی تقسیم می شوند. به عنوان مثال «زیر ۱۶ سال (U-16)» یک رده سنی برای برگزاری مسابقات به حساب می آید.
اما تقسیم بندی که قصد توضیح آن را دارم، بیشتر از آن که برای برگزاری مسابقات باشد، به تقسیم بندی براساس پیشرفت در بسکتبال و ارتقا مهارت ها اشاره دارد. در بسکتبال آمریکا این تقسیم بندی براساس یک بازه سنی پیشنهادی است که در زیر به آن اشاره شده است؛ در نظر داشته باشید هر بازه سنی یک عنوان دارد که به سطح هر یک اشاره دارد. همچنین هر سطح دارای رنگ بندی مخصوص به خود است که برای آشنایی کامل، هر سطح با همان رنگ بندی مشخص شده از سوی بسکتبال آمریکا در این مطلب ذکر شده است.
Introductory – مقدماتی
۳ تا ۹ سال
Foundational – بنیادی
۸ تا ۱۳ سال
Advanced – پیشرفته
۱۲ تا ۱۷ سال
Performance – عملکردی
۱۵ تا ۱۸ سال به بالا
بی شک اولین سوالی که مطرح می شود این است که چرا برخی سنین همزمان در دو سطح به صورت همزمان وجود دارد؛ مانند سن ۸ و ۹ سالگی که هم در مقدماتی و هم در بنیادی وجود دارد. این نوع تقسیم بندی دست مربی را باز گذاشته است تا بتواند بازیکنانی که پیشرفت بیشتری دارند را در سطوح بالاتر قرار دهد. به عنوان مثال ممکن است یک فرد ۸ ساله به خاطر تلاش و استعدادش از نظر مهارتی وارد سطح بنیادی شود. از سوی مقابل ممکن است یک فرد ۹ ساله با این که یک سال از او کوچک تر است، اما همچنان نیاز داشته باشد تا یک سال دیگر در سطح مقدماتی بماند و براساس برنامه ریزی این سطح پیش برود.
این تقسیم بندی به زبان دیگر می تواند چهار عنوان دیگر هم به ترتیب داشته باشد: مقدماتی، توسعه مهارتی، پیشرفته و قهرمانی. تقسیم بندی براساس این اسامی به دلیل اینکه اصطلاحات آن در ورزش ایران رایج تر و آشنا تر است، درک بهتری به مخاطبین می دهد.
حال که با این چهار سطح آشنا شدیم بهتر است به این مورد اشاره شود که هر بخش چه تعریفی دارد و شامل چه گروهی از افراد می شود
Introductory – مقدماتی: این سطح بیشتر از همه برای آشنایی فرد با ورزش بسکتبال است و یک بازه زمانی مناسب برای اینکه مربیان از نظر پتانسیل های جسمانی، متوجه استعداد کودک برای انتخاب بهترین ورزش شوند.
Foundational – بنیادی: سطحی که در آن بازیکنان فرصت دارند تا مهارت های پایه و Fundamental خود را ارتقا دهند. این سطح اولین سطح جدی است که کودکان به طور متمرکز درگیر فعالیت های فنی و مهارتی بسکتبال می شوند.
Advanced – پیشرفته: عنوانی که بسکتبال آمریکا برای این سطح انتخاب کرده است بسیار جالب است. این سازمان از عنوان Players on travel استفاده کرده است. یعنی سنی که بازیکنان برای شرکت در مسابقات گاهی محل زندگی خود را ترک می کنند و به شهر دیگری سفر می کنند. این رده سنی شامل دانش آموزان راهنمایی و دبیرستان می شود.
Performance – عملکردی: سطحری که بازیکنان وارد فضای رقابتی و جدی بسکتبال می شوند و در بالاترین سطوح (از مسابقات دبیرستان و کالج گرفته تا حضور در رقابت های معتبر) فعالیت می کنند.
این نوع تقسیم بندی در درجه اول به مربیان پایه و همچنین استعدادیاب ها کمک را می کند تا بتوانند هر بازیکن را در دسته بندی مشخص قرار دهند و طبق دستورالعمل تعیین شده برای هر دسته بندی، برای پیشرفت تک به تک بازیکنان برنامه ریزی مناسب و درستی داشته باشند.
بسکتبال آمریکا ۸ دسته مهارتی را مشخص کرده است که هر مهارت در هر زمینه ای زیر مجموعه و جزوی از یکی از این ۸ دسته می شود. این دسته بندی بر این اساس تالیف شده است که مربیان بتوانند به کمک آن، براساس سن و همچنین سطح بازیکنان با تمرینات و نظارتی که دارند باعث پیشرفت و ارتقا هر بازیکن شوند و مهارتی جا نماند. در ادامه این ۸ دسته معرفی شده است:
حرکات پا و کنترل بدن (Footwork and Body control)
کنترل توپ و دریبل زدن (Ball Handling and Dribbling)
پاس دادن دریافت کردن (Passing and receiving)
شوت زدن (Shooting)
ریباند کردن (Rebounding)
اسکرین (Screening)
کل مفهوم حمله (Whole offensive concept)
کل مفهوم دفاع (Whole defensive concept)
همان طور که در تصویر بالا مشاهده می کنید، بسکتبال آمریکا از لحظه شروع فعالیت یک فرد در بسکتبال، یک مسیر هفت مرحله ای را ترسیم کرده است. مربیان باید همواره در این مسیر حرکت کنند و در نظر داشته باشند که رفتار و عملکرد آن ها باید به بازیکنان کمک کند تا در نهایت به مقصد و مفهوم اصلی یعنی «بسکتبال برای تمام عمر» برسند.
در این نقشه راه نشان داده می شود که همه افراد می توانند جزوی از خانواده بسکتبال باشند و روزی ممکن است نقش مهمی در این رشته ورزشی ایفا کنند. این نقش می تواند فعالیت هایی به جز بازیکنی، مربیگری یا حتی داوری باشد و همان نقش موجب ارتقا و توسعه بسکتبال خواهد شد و در کنار این موضوع، خود فرد از طریق بسکتبال می تواند در زندگی شخصی و کاری خود پیشرفت کند. در ادامه به این هفت گام پرداخته شده است:
گام اول – شروع: فرد در این مرحله با بسکتبال آشنا می شود. بسیاری از خاطرات تعیین کننده در آینده افراد و همچنین علاقه مندی نسبت به بسکتبال در این گام اتفاق رخ می دهد. جایی که می بایست فرد ارتباط خوب و مثبتی با بسکتبال بگیرد.
گام دوم – کاوش: افراد به وسیله بازی در لیگ های محلی و یا حتی بازی کردن با دوستانِ نزدیک به محلی زندگی خود، کم کم مشغول به بسکتبال بازی کردن می شوند و اقدام به کاوش می کنند. کاوش درباره فرهنگ این ورزش، استعداد خود و هر آنچه که نیاز دارند از بسکتبال بدانند تا ادامه مسیر خود را در این رشته ورزشی مشخص کنند.
گام سوم – آموزش: پیشرفت از طریق تاثیرگذاری مربیان، والدین، هم تیمی ها و حتی رقیب ها در این گام رخ می دهد. جایی که فرد درگیر پیشرفت کردن و رقابت می شود و لحظه به لحظه برای بهتر شدن و یادگیری تلاش می کند. در این مرحله است بازیکن می تواند به خوبی معنا و مفهوم تلاش را فرا بگیرد.
گام چهارم – مشارکت: ادامه دادن بازی کردن در محیط های ساختارمند و بدون ساختار! این گام بسیار مهم است که چرا فرد اگر در فعالیت بازیکن بودن بماند و برای آن تلاش کند به مرحله بعدی می رود و در غیر این صورت جذب بخش های دیگری از بسکتبال خواهد شد و مستقیما به گام هفتم خواهد رفت. به همین دلیل شرکت در رقابت های مختلف (چه ساختارمند و چه بدون ساختار) بسیار اهمیت دارد تا فرد برای گام بعدی خود آماده شود و برای آن تصیمیم بگیرد.
گام پنجم – پیشرفت و اجرا: مرحله ای که بازیکن آن قدر عملکرد خوبی داشته است که در از طریق بورسیه یا بدون آن وارد سطح مسابقات دانشگاهی می شود (متناسب با ورزش آمریکا). در ایران این گام می تواند حضور در مسابقات لیگ های نوجوانان و جوانان کشور و قهرمان کشوری باشد. در نهایت هدف اصلی این گام، شناخته شدن و نشان دادن توانایی خود به جامعه بسکتبال است تا آماده ورود به سطح حرفه ای باشند.
گام ششم – پیشرفت و درخشیدن: گامی که بازیکن توانایی بازی در بسکتبال حرفه ای و سطح بالا را دارد. در فرایند بازیکن بودن این بالاترین مرحله به حساب می آید که شامل بازیکنان لیگ و قهرمانان حرفه ای می شود.
گام هفتم – بسکتبال برای تمام عمر: این مرحله برای همه است! جایی که چه بازیکن باشید و چه نباشید (حالا به عنوان مربی، تمرین دهنده، مدیر، داور یا حتی تماشاگر) بخشی از بسکتبال می توانید باشید؛ چرا که طی گام های قبل شما موفق شدید تا وارد بسکتبال شوید و در آن پیشرفت کرده کنید و به طور کلی وقت و بخشی از عمر خود را در سنین حساس پایه در بسکتبال سپری کرده اید. به همین جهت بسکتبال بخشی از زندگی شما شده است و به عنوان عضوی از بسکتبال می توانید باعث پیشرفت آن شوید. حتی اگر یک طرفدار محسوب شوید که با حمایت خود باعث این پیشرفت بسکتبال باشید.
از این 7 گام و بخش نهایی آن می توان چنین نتیجه گیری داشت:
در بسکتبال پایه نباید همواره به دنبال این بود که تمامی افراد تبدیل به یک بازیکن فوق ستاره شوند؛ بلکه باید تلاش کرد تا افراد به صورت اصولی و برنامه ریزی در بسکتبال پیشرفت کنند تا در نهایت بسکتبال بخشی از زندگی آن ها شود تا در نهایت بتوانند به بسکتبال کمک کنند یا خودشان به کمک بسکتبال در زندگی شخصی و کاری خود ارتقا پیدا کنند.
بسکتبال آمریکا برای پیشرفت ۴ اصل اساسی و مهم را در نظر گرفته است که هر یک در کنار دیگر موارد باعث می شود تا افراد بتوانند به گام اصلی «بسکتبال برای تمام عمر» نزدیک و نزدیک تر شوند:
پیشرفت مستمر: شما هرگز از پیشرفت در مهارت ها فارغ نمی شوید. پیشرفت یک امر همیشگی و مستمر است که هر چقدر برای آن وقت بگذارید، می توانید پیشرفت بیشتری هم داشته باشید.
فرایند بلند مدت: پیشرفت یک امر بلند مدت است و در طول مدت ها بازی کردن کم کم به دست می آید.
توسعه مرحلهای: مهارتها و تمرینات، پایهی مهارتها و تمرینات بعدی را میسازند. پس انتظار می رود تا افراد با صبوری و وقت گذاشتن بر روی ارتقا هر مهارت، پایه و اساس مهارت دیگر را بسازند و این زنجیره را به صورت مداوم ادامه دهند.
لذت بردن: باید بر روی این مورد متمرکز بود که احساسات و تجربیات مثبتی از سوی بسکتبال برای افراد حاصل شود. این مورد را به طور کامل تر می توانید در مطلب «ایجاد علاقه، مهمترین بخش آموزش» از شهریار مقدمی، مطالعه کنید.
دستورالعمل بسکتبال پایه یا همان Youth Basketball Guidelines مجموعه ای از توصیه ها به مربیان، والدین و در نهایت بازیکنان است که از سوی بسکتبال آمریکا در همکاری با NBA ارائه شده است. در این دستورالعمل توصیه شده است که بازیکنان در هر سطح و سنی چه مقدار از زمان خود را باید برای انجام چه فعالیتی سپری کنند. به همین دلیل توصیه می شود جدول زیر را با دقت مطالعه کنید و همچنان در نظر داشته باشید که شما می توانید با توجه به علم و تسلط خود نسبت به منطقه ای که در آن فعالیت دارید، تفاوت های درست و اصولی را در آن اعمال کنید.
دستورالعمل بسکتبال پایه یا همان Youth Basketball Guidelines مجموعه ای از توصیه ها به مربیان، والدین و در نهایت بازیکنان است که از سوی بسکتبال آمریکا در همکاری با NBA ارائه شده است. در این دستورالعمل توصیه شده است که بازیکنان در هر سطح و سنی چه مقدار از زمان خود را باید برای انجام چه فعالیتی سپری کنند. به همین دلیل توصیه می شود جدول زیر را با دقت مطالعه کنید و همچنان در نظر داشته باشید که شما می توانید با توجه به علم و تسلط خود نسبت به منطقه ای که در آن فعالیت دارید، تفاوت های درست و اصولی را در آن اعمال کنید.
توصیه: برای بهتر دیدن جدول بر روی کامپیوتر مشاهده کنید یا از تنظیمات مرورگر گوشی خود، حالت Desktop site را انتخاب کنید تا تجربه بهتری داشته باشید.
توصیه برای مشارکت در فعالیت ها
|
سن
|
مدت هر بازی
|
بازی در هر هفته
|
زمان هر تمرین
|
تمرین در هر هفته
|
|---|---|---|---|---|
|
۷ و ۸ سال
|
۲۰ الی ۲۸ دقیقه
|
۱ بار
|
۳۰ الی ۶۰ دقیقه
|
۱ جلسه
|
|
۹ تا ۱۱ سال
|
۲۴ الی ۳۲ دقیقه
|
۱ الی ۲ بار
|
۵۴ الی ۷۵ دقیقه
|
۲ جلسه
|
|
۱۲ تا ۱۴ سال
|
۲۸ الی ۳۲ دقیقه
|
۲ بار
|
۶۰ الی ۹۰ دقیقه
|
۲ الی ۴ جلسه
|
|
کلاس نهم تا دوازدهم
|
۳۲ الی ۴۰ دقیقه
|
۲ الی ۳ بار
|
۹۰ الی ۱۲۰ دقیقه
|
۳ الی ۴ جلسه
|
طبق این جدول توصیه می شود تا افراد ۷ و ۸ ساله هفته ای ۳ ساعت درگیر بسکتبال باشند. این مدت برای افراد ۹ تا ۱۱ سال به ۵ ساعت می رسد و برای افراد ۱۲ تا ۱۴ سال ۱۰ ساعت است. در نهایت برای بازیکنانی که بین کلاس نهم تا دوازدهم هستند ۱۴ ساعت در هفته فعالیت بسکتبال توصیه می شود. این زمان ها براساس تحقیقات انجام شده از سوی بسکتبال آمریکا ارائه شده است و از نظر سلامتی و تندرستی کودکان زمانی بیشتر از آن برای هر رده سنی توصیه نمی شود؛ هرچند که به گفته این سازمان بررسی و مطالعه بیشتری در این زمینه نیاز است.
در دو تقسیم بندی ۱۲ تا ۱۴ سال و همچنین کلاس های نهم تا دوازدهم به بازیکنان بسکتبال جوان، والدین و مربیان توصیه می شود اگر در رویدادی شرکت کردند که بیش از یک بازی در روز داشت (بخصوص به صورت متوالی)، بهتر است بازیکن بعد از پایان آن رویداد زمان بیشتری از فعالیت های ورزشی فاصله بگیرد تا بتواند ریکاوری درست و مناسبی مطابق سن خود داشته باشد.
همچنین از ۱۲ سالگی به بعد به ورزشکاران جوان توصیه می شود اگر به حداکثر زمان تمرین در طول هفته نزدیک می شوند، از حضور در سایر ورزش های سازماندهی شده (و همینطور پرفشار) اجتناب کنند.
این برنامه جامع علاوه بر مدت زمان فعالیت افراد، مدت زمان استراحت و خواب افراد را هم منتشر کرده است؛ هرچند این نکته نیاز به یادآوری دارد که به طور کلی بدن هر فرد با فرد دیگر متفاوت است و ممکن است استثناهایی همواره وجود داشته باشد.
توجه داشته باشید که این برنامه صرفا توصیه است؛ همچنین در ستون مربوط به نهایت فعالیت سالانه در بسکتبال، به حداکثر ماه هایی اشاره دارد که انتظار می رود افراد در محیط سازمان یافته بسکتبال مانند باشگاه و آکادمی وقت سپری کنند؛ بازی کردن با دوستان در قالب سرگرمی در این مورد محسوب نشده است.
توصیه: مجددا باید یادآور شد که برای مشاهده بهتر این جدول، آن را بر روی کامپیوتر ببینید یا از تنظیمات مرورگر گوشی خود، حالت Desktop site را انتخاب کنید تا تجربه بهتری داشته باشید.
توصیه برای استراحت و خواب
|
سن
|
استراحت در هفته
|
نهایت فعالیت سالانه در بسکتبال
|
مدت زمان خواب شبانه
|
|---|---|---|---|
|
۷ و ۸ سال
|
۲ روز
|
۴ ماه
|
۹ الی ۱۲ ساعت
|
|
۹ تا ۱۱ سال
|
۲ روز
|
۵ ماه
|
۹ الی ۱۲ ساعت
|
|
۱۲ تا ۱۴ سال
|
۱ روز
|
۷ ماه
|
۸ تا ۱۰ ساعت
|
|
کلاس نهم تا دوازدهم
|
۱ روز
|
۹ الی ۱۰ ماه
|
۸ تا ۱۰ ساعت
|
در رابطه با ساعت خواب در نظر داشته باشید این موارد صرفا توصیه هایی از سوی سازمانی شناخته شده تحت عنوان بسکتبال آمریکا است. همچنین برای سن ۱۲ سال به طور خاص اشاره شده است که بهتر است بین ۹ الی ۱۲ ساعت زمان خواب شبانه در نظر گرفته شود.
در پایان لینک های منابع مفید که مرتبط با این مطلب هستند و به بسکتبال پایه از جانب بسکتبال آمریکا اشاره دارد را برای شما قرار می دهم. با کلیک بر روی هر عنوان می توانید به سایت آن منبع مراجع کنید:
Youth Basketball Guidelines – دستورالعمل بسکتبال پایه از سوی بسکتبال آمریکا
هدف اصلی از فعالیت در بسکتبال پایه ابتدا رشد و پیشرفت افراد از طریق تلاش و علاقه مندی است و در کنار آن باید با نهایت کوشش به هر فرد کمک کرد تا مسیر خود را در بسکتبال پیدا کند. همه این موارد زمانی امکان پذیر است که برنامه ریزی درست و اصولی وجود داشته باشد و تا جای ممکن از تفکیک های ناجوانمردانه که به کودکان آسیب می زند و به کارگیری رفتارهای تهاجمی اجتناب و خودداری کرد.
موارد گفته شده در این مطلب که از بهترین و سطح بالاترین منابع آموزشی بسکتبال دنیا الهام گرفته شدت است، تنها بخش کوچکی از دانش موجود در دنیای بسکتبال درباره بسکتبال پایه است. بزودی مطالب جامع و کامل دیگری بمانند این مطلب بر روی سایت Shahriyarbc قرار خواهد گرفت.
