شاخص های آماری بسکتبال که انواع دارند
شهریار مقدمی1405-08-03T18:14:27+03:30
بسیاری از افراد فعال در بسکتبال، صرفا با خود شاخص های آماری آشنا هستند و آگاهی بسیار کمی وجود دارد که بسیاری از این شاخص ها انواع متفاوتی دارد که باعث جزئی تر شدن گزارش ها می شود. در این مطلب قرار است با شاخص های آماری که نوع دارند و تک نیستند آشنا شوید.
آنچه در این مطلب می خوانید
مقدمه
چرا انواع دارند؟
آمار بسکتبال دنیای گسترده و عظیمی دارد که می تواند اطلاعات و دیتاهای مناسب و کاربردی را در اختیار همه قرار دهد. در این بین FIBA با سازماندهی کردن این دنیای گسترده، یک چارچوب مشخص را برای شاخص های آماری در نظر گرفته است. همین چارچوب بندی صورت گرفته موجب شده تا برخی از شاخص های آماری به جهت دسترسی بهتر و کاربرد بیشتر، به انواع مختلف تقسیم شوند.
در اصل این نوع تقسیم بندی برای دسترسی بهتر به جزئیات اطلاعات و کاربردی بودن آن ها کمک می کند و برخلاف تصور از پیچیدگی بیش از حد جلوگیری می کند. در این مطلب با بهره گیری از دستورالعمل رسمی فیبا برای ثبت آمار بسکتبال که به زبان فارسی توسط ترجمه شهریار مقدمی شده است در کنار ویژگی هایی که برنامه رسمی ثبت آمار بسکتبال یعنی FIBA Live Stats در اختیار گذاشته است، به زبان ساده و عامیانه به این انواع اشاره می شود و در صورت تمایل به مطالعه کامل این شاخص ها براساس متن دستورالعمل می توانید بر روی اینجا کلیک کنید.
در ادامه با شاخص هایی که انواع دارند آشنا خواهیم شد:
ریباند
تیمی و انفرادی
برای شروع بهتر است تا به ریباند (Rebound) در آمار بسکتبال اشاره شود. شاخصی که همه افراد فعال در بسکتبال با آن آشنا هستند اما افراد بسیار زیادی نیستند که می دانند ریباند دو نوع دارد:
ریباند انفرادی
ریباند تیمی
به طور کلی هنگامی که مالکیت توپ بعد از اقدام ناموفق، توسط یک بازیکن مشخص به دست می آید، یک ریباند انفرادی برای آن بازیکن به ثبت می رسد.
حال اگر مالکیت توپ بعد از اقدام ناموفق، بدون آن که توسط یک بازیکن مشخص به دست آید به یک تیم برسد، ریباند تیمی خواهد بود. برای مثال بعد از اقدام به شوت، بدون آن که بازیکنی طبق شرایط تعریف شده از سوی FIBA مالکیت توپ را به دست آورد، توپ از زمین بسکتبال خارج می شود و هر تیمی که از سوی داور مالک توپ اعلام شود، یک ریباند تیمی دریافت خواهد کرد.
همچنین دو نوع دیگر ریباند حمله و ریباند دفاع، از انواع دیگر ریباند می تواند به شمار آید. اگر تیمی که مهاجم است بعد از اقدام ناموفق از سوی بازیکن خود مجدد مالک توپ شود ریباند حمله و اگر تیم دفاع مالکیت را به دست آورد، ریباند دفاع حساب می شود.
شما می توانید بخش ریباند در دستورالعمل ثبت آمار بسکتبال را با کلیک بر روی اینجا مطالعه کنید.
ترن اور
انواع توپ از دست رفته
شاخص بعد ترن اور (Turnover) است که انواع متفاوتی دارد.
این شاخص به طور کلی به چهار دسته تقسیم می شود که یکی از این دسته ها شامل چندین نوع متفاوت است.
کنترل توپ
پاس دادن
تخلف
خطای حمله
تمامی این چهار دسته به علتی اشاره دارند که طور مشخص موجب شده از دست رفتن توپ شده است و مالکیت توپ با یکی از دلایل بالا از تیم مهاجم به تیم حریف رسیده است.
کنترل توپ (Ball Handling) هنگامی اتفاق می افتد که بازیکن مالک توپ کنترل آن را از دست بدهد. مواردی مثل از دست دادن توپ موقع دریبل زدن یا در آوردن توپ از دستان مهاجم جزو این مورد حساب می شود.
پاس دادن (Passing) که در گزارش های آماری فیبا با عنوان Bad Pass شناخته می شود، به موقعیتی اشاره دارد که بازیکن مالک توپ به واسطه یک پاس اشتباه و بد، عامل اصلی از دست رفتن توپ بوده است. این پاس بد می تواند از زمین بازی خارج شود و یا توسط مدافعین قطع پاس و در نهایت به تیم حریف برسد.
تخلف (Violation) همانطور که از اسم آن مشخص است، به تخلف هایی از سوی مهاجم اشاره دارد که باعث می شود تا مالکیت توپ از این تیم گرفته شود و به تیم حریف داده شود. این نوع همان نوعی است که خود دارای چند نوع متفاوت است. انواع آن شامل موارد زیر است:
- Traveling (اشتباها رانینگ هم گفته می شود)
- Double Dribble (یا همان دبل)
- Out of bounds (بیرون رفتن توپ از زمین)
- Back court (تخلف نیمه)
- سه ثانیه
- پنج ثانیه Guarding
- Goaltending حمله
- سایر
- پنج ثانیه Out of bounds *
- هشت ثانیه *
- ۲۴ ثانیه *
* در ادامه همین بخش اشاره خواهد شد که چرا سه مورد آخر با نارنجی نوشته شده است.
خطای حمله (Offensive Foul) هم نوع دیگری است که به واسطه یک خطا از سوی بازیکن مهاجم، مالکیت توپ برای تیم حمله از دست می رود و به تیم حریف می رسد.
در نظر داشته باشید که ترن اور هم شامل دو نوع انفرادی و تیمی است. تمامی موارد اشاره شده در بالا شامل ترن اور های انفرادی هستند و تنها سه موردی که نارنجی نوشته شده است (پنج ثانیه Out of bounds، هشت ثانیه و ۲۴ ثانیه) جزو ترن اورهایی هستند که برای یک تیم ثبت خواهند شد.
همچنین نوع “سایر” که هم برای ترن اور تیمی و هم ترن اور انفرادی قابل استفاده است، در شرایطی کاربرد دارد که هیچ از یک موارد بالا را شامل نشود اما مالکیت توپ به واسطه یک اشتباه و اکثرا با اعلام داور تغییر کند.
شما می توانید بخش ترن اور در دستورالعمل ثبت آمار بسکتبال را با کلیک بر روی اینجا مطالعه کنید.
شوت
انواع اقدام ها
در نهایت به انواع اقدام ها رسیدیم که انواع بسیاری دارند و موجب می شود تا هر اقدام رخ داده در مسابقه را به تفکیک تشخیص دهیم.
انواع شوت ها در دستورالعمل ثبت آمار فیبا و برنامه FIBA Live Stats تفاوت جزئی دارد. جایی که Putback بعد از ریباند در برنامه به ثبت می رسد و جزو انواع شوت نیست. هرچند در خروجی که ارائه می شود تمامی این موارد وجود دارند. در ادامه ابتدا شوت های موجود در برنامه را با رنگ آبی (آن هم به ترتیب و فرمت قرارگیری در برنامه تا اکتبر ۲۰۲۶) خواهید دید و سپس با رنگ بنفش سایر شوت ها (که همان Putback است) معرفی خواهد شد:
Fadeaway Jump Shot
Floating Jump Shot
Jump Shot
Pull up Jump Shot
Step Back Jump Shot
Turnaround Jump Shot
Euro Step
Reverse Layup
Driving Layup
Layup
Hook Shot
Dunk
Alley oop Dunk
Alley oop Layup
Putback Tip-in
Putback Dunk
در نظر داشته باشید که می توانید نمونه تمامی این اقدام ها را به صورت ویدئویی که توسط خود فیبا به صورت رسمی ارائه شده است را از طریق بخش انواع شوت در دستورالعمل ثبت آمار بسکتبال را با کلیک بر روی اینجا مشاهده کنید.
جمع بندی
اهمیت آگاهی
در نهایت باید اشاره کرد که آگاهی داشتن در هر زمینه ای می تواند باعث پیشرفت و تسلط بهتر بر فعالیت شود و این نکته بسکتبال و آمار بسکتبال هم مفید و کاربردی است.
همچنین این موارد براساس آخرین آپدیت حال حاضر فیبا و در تاریخ اکتبر ۲۰۲۶ نوشته شده است و این امکان وجود دارد برای فصل های بعد تغییراتی رخ دهد؛ به همین جهت توصیه می شود ما را دنبال کنید تا در صورت ایجاد هر یک از این تغییرات آگاه و مطلع باشید.
